Isı pompası, harcadığı 1 kWh elektriğe karşılık binaya 3-5 kWh ısı taşır; yoğuşmalı kombi ise 1 kWh gazdan yaklaşık 0,95 kWh ısı üretir. Bu yüzden karar, elektrik ve doğalgazın kWh fiyat oranına bakılarak verilir: elektrik fiyatı, gaz fiyatının SCOP değerinden (tipik 3,5-4,5) daha az katıysa ısı pompası işletmede daha ucuzdur.
"Isı pompası mı doğalgaz mı?" sorusuna internette verilen cevapların çoğu, o günkü fiyatlara dayandığı için birkaç ay sonra geçersiz kalıyor. Bu rehberde fiyat söylemeyeceğiz — bunun yerine fiyat ne olursa olsun çalışan bir karar formülü vereceğiz.
Temel fark: üretmek ve taşımak
İki teknoloji arasındaki fark bir verim farkı değil, fizik farkıdır.
- Doğalgaz kombi ısı üretir. Yakıtın kimyasal enerjisini yakarak ısıya çevirir. Yoğuşmalı bir kombide bu dönüşüm çok verimlidir ancak fizik gereği yaktığınız enerjiden fazlasını elde edemezsiniz.
- Isı pompası ısı taşır. Havada veya toprakta zaten var olan ısıyı alıp binaya pompalar. Elektriği ısı üretmek için değil, bu taşıma işini yapmak için harcar. Bu yüzden harcadığı enerjinin birkaç katını binaya verebilir.
- Yoğuşmalı kombi: 1 kWh doğalgaz → yaklaşık 0,90-0,98 kWh ısı
- Hava kaynaklı ısı pompası: 1 kWh elektrik → yaklaşık 3,5-4,5 kWh ısı (mevsimsel ortalama)
- Toprak kaynaklı ısı pompası: 1 kWh elektrik → yaklaşık 4,5-5,5 kWh ısı
Karar formülü: başabaş oranı
Isıtma maliyetini kıyaslamak için iki fiyatı aynı birime getirmek gerekir: kWh başına maliyet. Doğalgaz faturada m³ olarak gelir; 1 m³ doğalgaz yaklaşık 10,5 kWh enerji içerir.
Bundan sonrası tek satırlık bir karşılaştırmadır:
Başabaş oranı = SCOP × Kombi verimi
Örnek: SCOP 4,0 olan bir ısı pompası ve %95 verimli bir kombi için başabaş oranı 4,0 × 0,95 = 3,8'dir. Yani:
- Elektriğin kWh fiyatı, gazın kWh fiyatının 3,8 katından azsa → ısı pompası işletmede daha ucuzdur
- 3,8 katından fazlaysa → doğalgaz daha ucuzdur
Bu formülün güzelliği, fiyatlar her değiştiğinde yeniden hesaplanabilmesidir. Faturanızdaki güncel birim fiyatları koymanız yeterli.
SCOP'unuzu ne belirler?
Formüldeki en kritik değişken SCOP'tur ve cihazdan çok tesisatınıza bağlıdır:
| Isıtma tipi | Gidiş suyu sıcaklığı | Tipik SCOP | Başabaş oranı (%95 kombi) |
|---|---|---|---|
| Yerden ısıtma | 30-35°C | 4,5-5,0 | 4,3-4,8 |
| Büyütülmüş panel radyatör | 40-45°C | 4,0-4,5 | 3,8-4,3 |
| Standart panel radyatör | 50-55°C | 3,3-3,8 | 3,1-3,6 |
| Döküm radyatör, yalıtımsız yapı | 65-70°C | 2,5-3,0 | 2,4-2,9 |
Tablodaki ilk satırla son satır arasında yaklaşık iki kat fark var. Bu yüzden dönüşüm projelerinde önce tesisata bakıyoruz: birkaç radyatörü büyütmek, çoğu zaman daha büyük cihaz almaktan hem ucuz hem kârlıdır.
Yan yana karşılaştırma
| Kriter | Isı pompası | Doğalgaz kombi |
|---|---|---|
| Isıtma | Var | Var |
| Soğutma | Var — aynı cihaz yazın soğutur | Yok — ayrı klima gerekir |
| Sıcak su | Var (boylerle) | Var |
| İlk yatırım | Yüksek | Düşük |
| İşletme maliyeti | Başabaş oranına bağlı — çoğu tarifede daha düşük | Gaz fiyatına bağlı |
| Güneş enerjisiyle beslenebilir mi? | Evet — ısınma güneşe devredilebilir | Hayır |
| Baca, gaz tesisatı, baca temizliği | Gerekmez | Gerekir |
| Yanma, gaz kaçağı, karbonmonoksit riski | Yok | Var — periyodik kontrol şart |
| Karbon salımı | Elektriğin kaynağına bağlı; PV ile sıfıra yakın | Doğrudan fosil yakıt salımı |
| Bakım | Yılda bir kontrol, filtre-basınç bakımı | Yıllık bakım + baca temizliği |
| Tipik ömür | 15-20 yıl | 10-15 yıl |
Isı pompasının asıl kozu: güneş enerjisi
Yukarıdaki formülde elektriğin fiyatını siz belirleyemezsiniz — ama elektriğin bir kısmını kendiniz üretebilirsiniz.
Fotovoltaik sistemi olan bir evde ısı pompasının tükettiği elektriğin önemli bir bölümü çatıdan gelir. Bu durumda başabaş hesabındaki elektrik fiyatı düşer ve denklem ısı pompası lehine belirgin şekilde bozulur. Doğalgazda böyle bir imkân yoktur: gazı üretemezsiniz.
Kurduğumuz projelerde Fronius GEN24 inverter ile NIBE S serisi arasında haberleşme kuruyoruz; güneşten fazla üretim olduğunda ısı pompası otomatik devreye girip fazla enerjiyi binada ısı olarak depoluyor. Detaylar: Isı Pompası + Güneş Enerjisi Entegrasyonu.
Hangi binada hangisi doğru?
| Bina durumu | Öneri | Gerekçe |
|---|---|---|
| Yeni yapı, yerden ısıtmalı | Isı pompası | Düşük gidiş suyu = en yüksek SCOP |
| İyi yalıtımlı, panel radyatörlü müstakil ev | Isı pompası | Radyatör büyütme ile SCOP 4 üzerine çıkar |
| PV sistemi olan veya planlanan ev | Isı pompası | Isınma büyük ölçüde kendi üretimine devredilir |
| Doğalgazı olmayan bölge | Isı pompası | LPG/kömüre göre hem ucuz hem konforlu |
| Yalıtımsız, tek camlı eski yapı | Önce yalıtım | Yüksek gidiş suyu SCOP'u düşürür |
| Dış ünite yeri veya elektrik gücü olmayan daire | Doğalgaz / hibrit | Fiziksel kısıt |
Hibrit çözüm: ikisini birden kullanmak
Kararsız kalınan durumlarda kombiyi hemen sökmeden hibrit kurgu yapılabilir. Isı pompası yılın büyük bölümünü tek başına karşılar; dış sıcaklık belirlenen eşiğin altına indiğinde kontrol paneli kombiyi devreye alır.
Bu kurgu iki şey sağlar: en soğuk günlerde konfor garantisi ve mevcut yatırımın çöpe gitmemesi. Geçiş planını keşifte birlikte yapıyoruz.
Karar vermeden önce yapılması gereken tek şey
Isı kaybı hesabı. Binanızın gerçek ısı yükü ve tesisatınızın çalışabildiği gidiş suyu sıcaklığı bilinmeden yapılan her karşılaştırma tahmindir. Özbek Mühendislik olarak her projeye ücretsiz keşif ve ısı kaybı hesabıyla başlıyor, başabaş oranını sizin faturanızla birlikte hesaplıyoruz.
İlgili sayfalar: Isı Pompası Sistemleri · Ev Tipine Göre Isı Pompası Seçimi
Sık Sorulan Sorular
Isı pompası doğalgazdan gerçekten daha mı ucuz?
İşletme maliyetini tek bir oran belirler: elektriğin kWh fiyatı ÷ doğalgazın kWh fiyatı. Bu oran, sisteminizin mevsimsel verimliliğinden (SCOP, tipik 3,5-4,5) küçükse ısı pompası daha ucuzdur. Fiyatlar değiştikçe sonuç değişebileceği için doğru soru 'ucuz mu' değil, 'benim tarifemde oran kaç' sorusudur. Güneş enerjisi eklendiğinde elektriğin bir kısmı kendi üretiminiz olduğu için oran ısı pompası lehine belirgin şekilde bozulur.
Doğalgaz kombimi söküp ısı pompasına geçebilir miyim?
Geçebilirsiniz. Kritik nokta tesisatın çalışabildiği gidiş suyu sıcaklığıdır. Yerden ısıtmada 30-35°C, panel radyatörde 45-55°C yeterliyse dönüşüm sorunsuzdur. Kombiyi hemen sökmeden hibrit çalışma da kurgulanabilir: ısı pompası ana kaynak olur, kombi yalnızca en soğuk günlerde devreye girer.
Isı pompası çok soğukta çalışmaz diyorlar, doğru mu?
Bu bilgi eski cihazlar için doğruydu. Kurduğumuz NIBE F2050 ve S2125 gibi modern hava kaynaklı cihazlar -25°C dış sıcaklığa kadar ısı üretmeye devam eder. Verim düşer ancak sistem durmaz. Doğru boyutlandırılmış bir sistemde elektrikli rezistans yılda yalnızca birkaç gün devreye girer.
Isı pompasının ilk yatırım maliyeti neden daha yüksek?
Isı pompası yalnızca bir cihaz değil, bir ısı merkezidir: dış ünite, iç ünite, tampon tank, boyler, pompa grubu ve kontrol paneli birlikte projelendirilir. Buna karşılık aynı cihaz ısıtma, soğutma ve sıcak suyu tek başına karşılar; ayrı klima yatırımı gerekmez ve baca, gaz tesisatı, yıllık baca temizliği gibi kalemler ortadan kalkar.
Doğalgaz hangi durumlarda hâlâ daha mantıklı?
Yalıtımı çok zayıf, tek camlı ve yüksek tavanlı yapılarda gidiş suyu sıcaklığı sürekli 65°C üzerinde kalır; bu koşulda ısı pompasının verimi düşer ve avantajı azalır. Ayrıca elektrik altyapısı yetersiz, üç faz çekilemeyen ve dış ünite için yer bulunamayan binalarda doğalgaz pratik çözüm olmaya devam eder. Bu binalarda önerimiz önce yalıtım iyileştirmesi yapmaktır.